Bột matcha Trà đạo và matcha pha chế khác gì nhau?

Khác với trà xanh thông thường chỉ pha lấy nước. Việc uống toàn bộ lá trà ở dạng bột giúp matcha giữ trọn dưỡng chất. Cũng vì thế, chất lượng matcha phụ thuộc rất lớn vào nguyên liệu lá trà, quy trình sản xuất cũng như mục đích sử dụng. Đây cũng là lý do matcha được chia thành nhiều phẩm cấp khác nhau, trong đó có ceremonial grade – loại dùng trong Trà đạo và culinary grade – loại dùng trong pha chế & ẩm thưc.

Trà đạo Nhật Bản và bột matcha Ceremonial Grade

Trà đạo là gì ? 

Trà đạo Nhật Bản (茶道 – sadō) không đơn giản chỉ là nghệ thuật uống trà mà còn là một nghi thức mang đậm chất thiền, nơi mỗi động tác từ rót nước, khuấy trà cho đến mời khách đều chứa đựng sự tôn trọng, tĩnh tại và kết nối với thiên nhiên.

Triết lý cốt lõi của trà đạo nằm trong bốn chữ: 和 – 敬 – 清 – 寂 (Wa – Kei – Sei – Jaku)

• Hòa (和): hòa hợp giữa con người và thiên nhiên.
• Kính (敬): lòng kính trọng và khiêm nhường.
• Thanh (清): sự tinh khiết trong không gian và tâm hồn.
• Tịch (寂): tĩnh lặng để cảm nhận sự sâu sắc của cuộc sống

Với người Nhật, trà đạo không chỉ là một nét văn hóa truyền thống mà còn là cách sống, là biểu hiện của sự tinh tế, điềm đạm và biết trân trọng hiện tại. Trong một xã hội vốn luôn coi trọng sự kỷ luật và hài hòa, thì không gian trà đạo như một khoảng lặng quý giá, nơi con người có thể thể hiện lòng thành, sự biết ơn và sự gắn kết với người khác thông qua từng động tác nhỏ.

Ceremonial Grade Matcha – phẩm cấp cao nhất của Trà đạo

Trong trà đạo, không phải loại bột matcha nào cũng sử dụng được, chỉ có matcha ceremonial grade loại cao cấp nhất mới đạt tiêu chuẩn để xuất hiện trong nghi thức này.

Ceremonial grade matcha sản xuất từ những lá trà non nhất ở ngọn cây, được thu hoạch vào đầu mùa xuân. Những lá trà này có hàm lượng L-theanine cao nên tạo ra vị umami thanh nhẹ, ít vị đắng chát. Một số đặc trưng có thể dùng để nhận biết loại Ceremonial grade matcha:

• Màu xanh ngọc sáng, tươi mát.
• Hương trà nhẹ, thoảng mùi lá non.
• Bột siêu mịn, mượt như phấn.
• Vị trà thanh, ngọt hậu, không đắng.

Một điểm đặc biệt là loại matcha này sẽ được nghiền bằng cối đá granite – một cách làm cực kỳ chậm rãi để giữ nguyên hương vị và chất lượng của lá trà. Quá trình nghiền chậm nên năng suất sản lượng sẽ thấp hơn các loại trà khác, mỗi giờ chỉ nghiền được khoảng 30–40g matcha vì vậy giá thành của ceremonial grade matcha thường khá cao.

Nghệ thuật pha matcha trong trà đạo Nhật Bản

Trong nghi thức trà đạo, matcha được pha bằng bột trà và nước nóng, chia thành hai cách: Usucha (trà loãng) và Koicha (trà đặc).

Cả hai hình thức đều cần các dụng cụ sau: bát trà Nhật Bản (chawan), chổi đánh trà bằng tre (chasen) và một chiếc thìa gỗ (chashaku).

Cách pha trà theo hình thức Usucha:

1. Đun sôi nước khoáng, để nguội tự nhiên đến khoảng 80°C – nhiệt độ lý tưởng để không làm hỏng hương vị của matcha.
2. Ngâm chổi tre Chasen trong nước nóng khoảng 1 phút để làm mềm và giúp lông chổi không bị gãy khi đánh trà.
3. Dùng thìa tre Chashaku lấy khoảng 1.5 muỗng nhỏ bột matcha (tương đương 1-2g), cho vào chén trà Chawan đã được làm nóng trước đó.
4. Thêm từ từ khoảng 60ml nước ấm, sau đó dùng Chasen đánh trà theo hình chữ “M” hoặc “W” trong khoảng 15–20 giây để đánh tan hoàn toàn bột matcha và tạo lớp bọt mịn, đều màu xanh ngọc trên bề mặt.

   

5. Khi bọt đã lên đều, giảm tốc độ đánh để làm “mịn” bề mặt, rồi nhẹ nhàng rút chổi ra khỏi trà.
6. Thưởng thức ngay khi trà còn nóng, nên uống từng ngụm nhỏ để cảm nhận trọn vẹn vị thanh mát, hậu ngọt đặc trưng của matcha ceremonial.

Cách pha trà theo hình thức Koicha:

1. Đun sôi nước khoáng, sau đó để nguội khoảng 1 phút cho đến khi đạt nhiệt độ khoảng 80°C.
2. Ngâm chổi Chasen trong nước nóng để làm mềm và làm sạch lông chổi.
3. Dùng thìa tre Chashaku lấy khoảng 3 muỗng bột matcha (tương đương 3–4g), cho vào chén Chawan.
4. Thêm từ từ khoảng 30ml nước ấm, vừa đủ để hòa tan trà nhưng vẫn giữ độ đặc sánh.
5. Không đánh mạnh như Usucha, thay vào đó dùng Chasen khuấy nhẹ theo vòng tròn – như khi đang đảo một nồi súp – để trà dần hòa quyện thành hỗn hợp mịn, bóng, sánh đặc như lớp sơn phủ.
6. Khi bề mặt trà trở nên mượt và óng ánh, đã đến lúc thưởng trà. Koicha thường được chuyền chung trong một chén để thể hiện sự kết nối, gắn bó giữa chủ trà và khách trong buổi trà đạo.

Culinary Grade Matcha dùng trong pha chế – linh hoạt và phổ biến

Nếu ceremonial grade matcha là “nghệ sĩ cổ điển” trong các buổi trà đạo trang nghiêm, thì culinary matcha lại là “ngôi sao sáng” của ẩm thực và đồ uống hiện đại.

Loại matcha pha chế này được làm từ những lá trà già, ở phần dưới cây trà.
Chúng ít tiếp xúc ánh sáng, nên chứa nhiều catechin – chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Nhờ vậy, matcha trà xanh Nhật Bản này có vị đậm, hơi chát và rất dễ nhận biết. Đây là hương vị lý tưởng để kết hợp với sữa, bơ, kem hay đường. Khi pha chế, culinary matcha không bị “lép vế” mà còn làm nổi bật hương vị tổng thể.

Một số đặc trưng có thể dùng để nhận biết Culinary Grade Matcha:

• Màu xanh đậm hoặc hơi vàng

• Hương trà mạnh, vị đắng nhẹ

• Bột thô hơn, ít mịn

Culinary matcha thường được xay bằng máy nghiền công nghiệp, giúp tối ưu năng suất và chi phí. Điều này khiến culinary matcha rất được giới pha chế yêu thích vì dễ phối hợp và sáng tạo. Giá thành hợp lý giúp nó phù hợp với người yêu bếp, quán cà phê và nhà hàng hiện đại.

Ứng dụng đa dạng của Culinary matcha trong pha chế

Không thể phủ nhận, Culinary matcha chính là linh hồn của loạt món ăn, đồ uống “gây nghiện” hiện nay:

1. Matcha Latte: kết hợp cùng sữa tươi, tạo vị béo ngậy, ngọt nhẹ, dễ uống.
2. Bánh matcha: mang màu xanh tự nhiên, hương vị thanh mát khi kết hợp cùng bơ, trứng, kem.
3. Kem matcha: vị béo lạnh nhưng không ngấy, là món tráng miệng yêu thích của giới trẻ.
4. Smoothie matcha: kết hợp cùng chuối, sữa hạt hoặc yến mạch – giúp đẹp da, giữ dáng.
5. Mặt nạ matcha: tận dụng chất chống oxy hóa giúp làm dịu và sáng da tự nhiên

Khám phá thêm các món với Matcha:

• Sakura Matcha Latte
• Extra Rich Matcha Latte
• Top 5 món tráng miệng từ matcha ngon và dễ làm nhất tại nhà

Nên chọn loại matcha nào cho nhu cầu của bạn?

Nếu bạn đang băn khoăn không biết chọn loại matcha nào phù hợp với mình, hãy cân nhắc theo mục đích sử dụng:

Bạn yêu sự tĩnh lặng, muốn thưởng thức hương vị nguyên bản, không pha trộn? Hãy chọn Ceremonial Grade matcha. Loại này thích hợp để uống mỗi sáng, khi cần thư giãn, hoặc khi bạn muốn cảm nhận tinh thần của trà đạo.

Bạn là người yêu bếp, thích sáng tạo món ngon hay đơn giản là tín đồ matcha latte? Culinary matcha sẽ là người bạn đồng hành tuyệt vời. Đậm vị, linh hoạt và tiết kiệm – quá hoàn hảo cho nhu cầu hàng ngày!

Matcha không chỉ là một loại bột trà xanh mà còn là cả một hành trình văn hóa – từ những nghi thức trà đạo thanh tịnh đến ly latte hiện đại mang hương vị thân quen. Ceremonial grade là sự tinh túy và nghệ thuật thưởng trà đúng điệu, trong khi đó Culinary grade là sự tiện dụng với hàng trăm công thức sáng tạo mỗi ngày. Hiểu rõ sự khác nhau giữa hai loại matcha này sẽ giúp bạn chọn đúng, dùng đúng, và quan trọng hơn chính là trân trọng những giá trị ẩn sau từng muỗng bột xanh nhỏ bé ấy.